Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω  

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

όρκος του Ιπποκράτη

         
hippocratic oath

         

Ερμηνεία:

Ὄμνυμι Ἀπόλλωνα ἰητρὸν, καὶ Ἀσκληπιὸν, καὶ Ὑγείαν, καὶ Πανάκειαν, καὶ θεοὺς πάντας τε καὶ πάσας, ἵστορας ποιεύμενος, ἐπιτελέα ποιήσειν κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν ὅρκον τόνδε καὶ ξυγγραφὴν τήνδε.

 

Ἡγήσασθαι μὲν τὸν διδάξαντά με τὴν τέχνην ταύτην ἴσα γενέτῃσιν ἐμοῖσι, καὶ βίου κοινώσασθαι, καὶ χρεῶν χρηίζοντι μετάδοσιν ποιήσασθαι, καὶ γένος τὸ ἐξ ωὐτέου ἀδελφοῖς ἴσον ἐπικρινέειν ἄῤῥεσι, καὶ διδάξειν τὴν τέχνην ταύτην, ἢν χρηίζωσι μανθάνειν, ἄνευ μισθοῦ καὶ ξυγγραφῆς, παραγγελίης τε καὶ ἀκροήσιος καὶ τῆς λοιπῆς ἁπάσης μαθήσιος μετάδοσιν ποιήσασθαι υἱοῖσί τε ἐμοῖσι, καὶ τοῖσι τοῦ ἐμὲ διδάξαντος, καὶ μαθηταῖσι συγγεγραμμένοισί τε καὶ ὡρκισμένοις νόμῳ ἰητρικῷ, ἄλλῳ δὲ οὐδενί.

 

Διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ εἴρξειν.

 

Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι ξυμβουλίην τοιήνδε. Ὁμοίως δὲ οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω. Ἁγνῶς δὲ καὶ ὁσίως διατηρήσω βίον τὸν ἐμὸν καὶ τέχνην τὴν ἐμήν.

Οὐ τεμέω δὲ οὐδὲ μὴν λιθιῶντας, ἐκχωρήσω δὲ ἐργάτῃσιν ἀνδράσι πρήξιος τῆσδε.

Ἐς οἰκίας δὲ ὁκόσας ἂν ἐσίω, ἐσελεύσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων, ἐκτὸς ἐὼν πάσης ἀδικίης ἑκουσίης καὶ φθορίης, τῆς τε ἄλλης καὶ ἀφροδισίων ἔργων ἐπί τε γυναικείων σωμάτων καὶ ἀνδρῴων, ἐλευθέρων τε καὶ δούλων.

Ἃ δ' ἂν ἐν θεραπείῃ ἢ ἴδω, ἢ ἀκούσω, ἢ καὶ ἄνευ θεραπηίης κατὰ βίον ἀνθρώπων, ἃ μὴ χρή ποτε ἐκλαλέεσθαι ἔξω, σιγήσομαι, ἄῤῥητα ἡγεύμενος εἶναι τὰ τοιαῦτα.

 

Ὅρκον μὲν οὖν μοι τόνδε ἐπιτελέα ποιέοντι, καὶ μὴ ξυγχέοντι, εἴη ἐπαύρασθαι καὶ βίου καὶ τέχνης δοξαζομένῳ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐς τὸν αἰεὶ χρόνον. παραβαίνοντι δὲ καὶ ἐπιορκοῦντι, τἀναντία τουτέων.

Ορκίζομαι στο θεό Απόλλωνα τον ιατρό και στο θεό Ασκληπιό και στην Υγεία και στην Πανάκεια και επικαλούμενος τη μαρτυρία όλων των θεών ότι θα εκτελέσω κατά τη δύναμη και την κρίση μου τον όρκο αυτόν και τη συμφωνία αυτή.

Να θεωρώ τον διδάσκαλό μου της ιατρικής τέχνης ίσο με τους γονείς μου και την κοινωνό του βίου μου. Και όταν χρειάζεται χρήματα να μοιράζομαι μαζί του τα δικά μου. Να θεωρώ την οικογένειά του αδέλφια μου και να τους διδάσκω αυτήν την τέχνη αν θέλουν να την μάθουν χωρίς δίδακτρα ή άλλη συμφωνία.

Να μεταδίδω τους κανόνες ηθικής, την προφορική διδασκαλία και όλες τις άλλες ιατρικές γνώσεις στους γιους μου, στους γιους του δασκάλου μου και στους εγγεγραμμένους μαθητές που πήραν τον ιατρικό όρκο, αλλά σε κανέναν άλλο.

Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για να βοηθήσω τους ασθενείς κατά τη δύναμη και την κρίση μου, αλλά ποτέ για να βλάψω ή να αδικήσω. Ούτε θα δίνω θανατηφόρο φάρμακο σε κάποιον που θα μου το ζητήσει, ούτε θα του κάνω μια τέτοια υπόδειξη.

Παρομοίως, δεν θα εμπιστευτώ σε έγκυο μέσο που προκαλεί έκτρωση. Θα διατηρώ αγνή και άσπιλη και τη ζωή και την τέχνη μου. Δεν θα χρησιμοποιώ νυστέρι ούτε σε αυτούς που πάσχουν από λιθίαση, αλλά θα παραχωρώ την εργασία αυτή στους ειδικούς της τέχνης.

Σε όσα σπίτια πηγαίνω, θα μπαίνω για να βοηθήσω τους ασθενείς και θα απέχω από οποιαδήποτε εσκεμμένη βλάβη και φθορά, και ιδίως από γενετήσιες πράξεις με άνδρες και γυναίκες, ελεύθερους και δούλους. Και όσα τυχόν βλέπω ή ακούω κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή και πέρα από τις επαγγελματικές μου ασχολίες στην καθημερινή μου ζωή, αυτά που δεν πρέπει να μαθευτούν παραέξω δεν θα τα κοινοποιώ, θεωρώντας τα θέματα αυτά μυστικά.

Αν τηρώ τον όρκο αυτό και δεν τον παραβώ, ας χαίρω πάντοτε υπολήψεως ανάμεσα στους ανθρώπους για τη ζωή και για την τέχνη μου. Αν όμως τον παραβώ και επιορκήσω, ας πάθω τα αντίθετα.

Οι Έλληνες τα τελευταία 10.000 χρόνια επινόησαν και ανέπτυξαν τις επιστήμες, τις τέχνες, και τη φιλοσοφία. Οι σκέψεις τους διαιωνίστηκαν, διότι τις έγραψαν σε συγγράμματα. Σ’αυτό βοήθησε με καταπληκτικό τρόπο η συναρπαστική γλώσσα τους, μεσώ τις οποίας μπόρεσαν να περιγράψουν με ακρίβεια αφηρημένες, αλλά και συγκεκριμένες έννοιες.

Αποκορύφωση της έκφρασης του ελληνικού πνεύματος υπήρξε ο Χρυσούς Αιώνας. Βεβαίως η χρυσή αυτή εποχή για την ανθρωπότητα δεν θα είχε υπάρξει ίσως, αν δεν είχε γεννηθεί στην Ελλάδα η Δημοκρατία. Αυτή επέτρεψε την ελεύθερη διάδοση των ιδεών και την επιβίωση των μεγάλων διανοητών, όπως ο Ευριπίδης, ο Σοφοκλής, ο Θουκυδίδης, ο Περικλής, ο Σωκράτης, ο Αριστοφάνης, ο Ιπποκράτης και πολλοί άλλοι.

Ένα από τα επιτεύγματα των αρχαίων  Ελλήνων ήταν και η επινόηση της Ιατρικής Επιστήμης και Τέχνης που εφαρμόστηκε, διδάχτηκε και καταγράφηκε σε συγγράμματα από τον Πατέρα της Ιατρικής τον Ιπποκράτη. από την νήσο Κω.

 Ο Ιπποκράτης γεννήθηκε στην Κω το 460 π.Χ. και πήρε μια καταπληκτική ιατρική μόρφωση από τον πατέρα του Ηρακλείδη και τον παππού του Ιπποκράτη τον πρώτο, επίσης ιατρούς. Ο διαιτολόγος Ηρόδικος από τη Σηλυμβρία  ο σοφιστής Γοργίας από τους Λεοντίνους  και ο φιλόσοφος Δημόκριτος από τα Άβδηρα υπήρξαν διδάσκαλοί του.

Ο Ιπποκράτης περιηγήθηκε, ασκώντας την Ιατρική, σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο, ασκώντας την ιατρική και μελετώντας πολλές ιατρικές περιπτώσεις. Επιστρέφοντας στην Κω ίδρυσε την Ιατρική Σχολή του. Ο Ιπποκράτης θεωρείται ο ιδρυτής της ιατρικής επιστήμης, διότι τα συγγράμματα που έγραψε απετέλεσαν την οδό, που ακολούθησαν οι μεταγενέστεροι γιατροί για να φθάσουμε στα σημερινά θαυμαστά επίπεδα της ιατρικής εξέλιξης. Πέθανε σε βαθύ γήρας, 95 και κατ’άλλους 109 ετών.

 Ο Ιπποκράτης τόλμησε να διαχωρίσει την επιστημονική αλήθεια από τις δεισιδαιμονίες, που υποστηρίζονταν από τους ιερείς ασκληπιάδες της εποχής του και τις ψευδείς πίστεις και μαγικές πρακτικές των μάντεων. Αντί της μαγικής σκέψης καθιέρωσε την επιστημονική σκέψη και όλα αυτά χωρίς να τολμήσει κανείς να τον βλάψει. Δήλωσε απερίφραστα ότι οι ασθένειες δεν είναι τιμωρία των Θεών O Θεός δεν είναι η αιτία οποιουδήποτε κακού’’.

Απήλλαξε το ανθρώπινο πνεύμα από τους δεσμούς της άγνοιας και αποκάλυψε ότι η νόσος είναι το επακόλουθο κάποιας ανθρώπινης ή φυσικής αιτίας, την οποία μπορεί κανείς να τη διαγνώσει, να την θεραπεύσει,  να κάνει πρόγνωση και να την προλάβει. Για να το πετύχει αυτό ο ιατρός πρέπει να διαθέτει ενδιαφέρον, αγάπη, στοργή και φροντίδα για τον πάσχοντα συνάνθρωπό του. Ο Ιπποκράτης έβλεπε τον κάθε άνθρωπο ως μια ψυχοσωματική οντότητα, μια μοναδική προσωπικότητα [1].

Ο Ιπποκράτης υπήρξε ο πρώτος, που ταξινόμησε συστηματικά την ιατρική και επεχείρησε τη μεθοδική θεραπεία των νόσων. Είναι αυτός που συνέλεξε τις γνώσεις, τις ψηφίδες των προηγουμένων και «εποίησε» την εικόνα της ιατρικής, που μέχρι τότε ήταν απρόσωπη. Δεν επεδίωξε τη δόξα και ούτε είχε τη δυνατότητα να εκτιμήσει το μέγεθος και τις συνέπειες των ανακαλύψεών του, διότι είχε συνειδητοποιήσει το χάος των άγνωστων περί την ιατρική και υγεία πραγμάτων.

Η Ιπποκρατική σκέψη στηρίχτηκε στις δύο βασικές δυνατότητες  και λειτουργίες του ανθρώπινου νου, δηλαδή την πίστη και την γνώση. Με την πίστη δημιουργούσε την υπόθεση και με τη γνώση επιβεβαίωνε την πίστη του για την αιτία των νόσων.

Ήταν από αυτούς, που δέχτηκαν την αλήθεια της γνώσης ως πραγματικότητα και και την απόδειξγ ως μέσο εδραίωσης της Ιαυτρικής επιστήμης. Μοίρασε πρώτος την ιατρική στα μέρη της και πέρασε το μήνυμα της ανάγκης διδαχής της ιατρικής επιστήμης και τέχνης από τους μάστορες στους μαθητευόμενους, χωρίς απόκρυψη γνώσεων και μυστικών.

Γνώριζε ότι η πείρα είναι σφαλερή και μας πέρασε το μήνυμα της καταδίκης του εμπειρισμού στην επιστήμη. Η ικανότητα του Ιπποκράτη να δημιουργεί νέες σκέψεις, οδήγησε στην αλματώδη εξέλιξη της Ιατρικής επιστήμης, παρά το γεγονός ότι γνώριζε καλά ότι, ο βίος είναι βραχύς και ότι με βήματα δεν θα πρόφταινε την υλοποίηση των σκέψεών του.

 Ο Ιπποκράτης ανήκει στους ελάχιστους διανοητές, που βρήκε ό,τι έψαχνε, που είδε ό,τι σκέφτηκε, που ένοιωσε την αγωνία της επιστήμης στην εποχή της τέχνης. Αυτός ο γεννημένος ιατρός, που σπούδασε και φιλοσοφία για να στηρίξει την Τέχνη του, θα πεί κάποτε ιητρός γαρ φιλόσοφος ισόθεος[2].

Όσοι ήθελαν να σπουδάσουν ιατρικήτην εποχή του Ιπποκράτη, επιλέγονταν βάσει των σωματικών, διανοητικών και ψυχικών ικανοτήτων τους. Στη Σχολή του Ιπποκράτη εκτός από τα συγγράμματα του μεγάλου διδασκάλου γινόταν  διαμόρφωση του  ήθους των αποφοίτων με παράλληλες διδαχές φιλοσοφίας. Ο όρκος του Ιπποκράτη με τον οποίο ορκίζονταν οι μαθητές της σχολής του δεν ήταν μια απλή τελετουργία επαγγελματικών υποσχέσεων, αλλά κανόνας ή νόμος της Ιπποκρατικής Σχολής, τον οποίο έπρεπε να τηρήσουν οι ιατροί, απόφοιτοι της Σχολής [3].

Ο όρκος του Ιπποκράτη έχει μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, διότι  έχει γίνει αποδεκτός ως κανόνας ζωής και πυξίδα επιστημονικής και ψυχολογικής επιβίωσης των ιατρών όλων των εποχών που παρήλθαν. Ο όρκος καθορίζει τη βασική ιατρική δεοντολογία, που πρέπει να τηρεί ο κάθε ιατρός, προς τον εαυτό του, τους συναδέλφους του και τους ασθενείς του.

Κατά τον Ιπποκράτη η ιατρική είναι η σπουδαιότερη από όλες τις τέχνες [4].. Αυτοί που πρόκειται να την ακολουθήσουν απαιτείται να διαθέτουν πολλά  πνευματικά, σωματικά και ηθικά προσόντα, εφόσον επιθυμούν να την υπηρετήσουν πιστά.

Ο Ιπποκράτης ορίζει και τα προσόντα του μέλλοντος ιατρού, που είναι η φυσική κλίση, η φιλομάθεια, η εργατικότητα, η φυσική ικανότητα του ιατρού να αντέχει ψυχολογικά και υπομονετικά τα βάσανα των ασθενών,  να λυπάται και να ευσπλαχνίζεται τους ασθενείς, χωρίς να εκφράζει οίκτο, νε έχει τη διαρκή διάθεση να εμψυχώνει τον άρρωστους, να αντέχει τη μικροψυχία των ασθενών, των συγγενών του, αλλά και των συναδέλφων του και την ικανότητά του να ωρίσκει τους κατάλληλους εκπαιδευτές, αλλά και συνεργάτες, που θα τον βοηθούν στην αποτελεσματική άσκηση της ιατρικής.

Ο ιατρός πρέπει να είναι εύχρως και εύρωστος, δηλαδή να είναι υγιής και να φροντίζει για τη διατήρηση της υγείας του, διότι έτσι θα πείθει ευκολότερα τους άλλους ότι είναι ικανός να θεραπεύει τους πάσχοντες και να αντέχει  τις  σωματικές και ψυχικές ταλαιπορίες, που συνοδεύουν την άσκηση της ιατρικής, οποιαδήποτε ώρα του εικοσιτεραώρου, οποιαδήποτε εποχή του έτους. Η προσωπική υγεία και ζωή του ιατρού συμβάλει στη διατήρηση του προσωπικού του κύρους, αλλά και του κύρους της επιστήμης του. 

O ιατρός πρέπει να είναι ευφυής, με έμφυτο έρωτα προς την τέχνη, ήρεμος, ψύχραιμος, σιωπηλός, στοχαστικός, σύννους, ευχάριστος και προ παντός πεπαιδευμένος, ώστε να αντέχει τις συκοφαντίες. Κατά τον Ιπποκράτη η  παιδεία του ιατρού πρέπει να αρχίσει παιδιόθεν, στο κατάλληλο περιβάλλον, με τους κατάλληλους δασκάλους και να μην αφορά μονάχα την ιατρική, αλλά και τη φιλοσοφία [3, 4].

Ο ιατρός πρέπει να διαθέτει ήθος καλό και αγαθό, να είναι φιλάνθρωπος, φιλεύσπλαχνος και αφιλοχρήματος, εχέμυθος και δίκαιος, εγκρατής στα αφροδίσια και αποφασισμένος να χρησιμοποιεί την επιστήμη του προς όφελος των ασθενών [3, 4].

 Η συμπεριφορά του ιατρού προς τους συναδέλφους του πρέπει να είναι έντιμη και δίκαιη, χωρίς διαβολές και υπαινιγμούς για το έργο τους, αν θέλει να διατηρήσει το προσωπικό του κύρος και το γόητρό της επιστήμης του.

Και επειδή η ιατρική είναι μακρόχρονη, η πείρα απατηλή, η ορθή κρίση των πραγμάτων δύσκολη και σωστή και ιατρική σημαίνει: ορθή διάγνωση και πρόγνωση των νοσημάτων, χωρίς ο ιατρός, ασφαλώς, να διεκδικεί και το αλάνθαστο, όταν έχει να αντιμετωπίσει δύσκολες και αφανείς ως προς τη διάγνωση ασθένειες, τότε πρέπει, αποδεχόμενος την απειρία του να συγκαλεί  ιατρικό συμβούλιο για την από κοινού  εξεύρεση του τρόπου βοηθείας  του ασθενούς [5]. Ένας τέτοιος ιατρός, οπλισμένος με αυτά τα προσόντα, δεν έχει την ανάγκη, ούτε επαινετών, ούτε κατηγόρων..

 Στις υποχρεώσεις του ιατρού περιλαμβάνονται η τήρηση του ιατρικού απορρήτου και ο εύτακτος και άσπιλος προσωπικός βίος. Τέλος, ο σεβασμός προς τους θεούς, η φιλανθρωπία και η αφιλαργυρία, συνδυασμένες  με τη γνώση  και τη διαρκή μάθηση, θα καταστήσουν  τον ιατρό πραγματικό ηγέτη της κοινωνίας του, ένα πρότυπο μίμησης από νεότερους ιατρούς, αλλά και μη ιατρούς.

Ο Ιπποκρατικός όρκος ήταν το επιστέγασμα των ιατρικών σπουδών  των φοιτητών του Ιπποκράτη. ‘Όμως για να λειτουργεί μια ιατρική σχολή με τις ιπποκρατικές μεθόδους και τη δυνατότητα οι απόφοιτοί της να μπορούν να δίδουν αυτό τον όρκο, σημαίνει ότι υπήρχε κοινωνική και πολιτική ελευθερία.

Το πολίτευμα της δημοκρατίας, οι κοινωνικές συνθήκες και οι φιλοσοφικές αντιλήψεις της εποχής εκείνης δεν φοβούνταν τον Ιπποκράτη και τους μαθητές του για την πιθανή κοινωνική δύναμη και επιρροή που μπορούσαν να ασκήσουν στους ανθρώπους.

Έκτοτε οι ιατροί παγκοσμίως, αφού δέχτηκαν τον Ιπποκράτη ως αναμφισβήτητο ιδρυτή της επιστήμης τους, ορκίζονταν και ορκίζονται και σήμερα σε  όλες τις χώρες του κόσμου ή τον ίδιο Ιπποκρατικό όρκο ή κάποιον παρεμφερή, που διαπνέεται από τα ιδεώδη και τις αρχές του Ιπποκράτη.

Σήμερα είμαστε υποχρεωμένοι  να επαναξιολογήσουμε τα επιτεύγματα του παρελθόντος. Σήμερα συνειδητοπούμε ότι πέρασαν 2500 χρόνια αγώνων επιβίωσης του ανθρωπίνου γένους, όχι μόνον από τις αρρώστιες, αλλά και από τα δεινά, που δημιούργησαν οι ίδιοι οι άνθρωποι, ποδοπατώντας τα δικαιώματα των συνανθρώπων τους, τις προκλήσεις πολέμων  και τις εγκαθιδρύσεις αιμοσταγών αυταρχικών και μη δημοκρατικών καθεστώτων με εξαφάνιση της ελευθερίας του ατόμου.

Είδαμε ορκισμένους, υποτίθεται ιατρούς των ναζί Γερμανών, στον όρκο του Ιπποκράτη να κάνουν πειράματα σε αιχμαλώτους  και να οδηγούν σε θαλάμους αερίων τους συνανθρώπους τους.

Είδαμε ιατρούς του υπαρκτού σοσιαλισμού να οδηγούν συνανθρώπους τους στα ψυχιατρεία, διότι δεν δήλωσαν πίστη στις ουτοπιστικές αρχές των καθεστώτων τους.

Είδαμε ότι οι ιατροί, ενώ είχαν ορκιστεί στον όρκο του Ιπποκράτη δεν τους επιτρεπόταν να τον τηρήσουν, εκτός από αρκετές περιπτώσεις ιατρών που αρνούμενοι να γίνουν όργανα διεστραμμένων πολιτικών προτίμησαν να θυσιαστούν εν ονόματι των αρχών του Ιπποκράτη..

Σήμερα μας προσφέρονται  ευκαιρίες να επανεξετάσουμε σε βάθος τα γεγονότα που συνέβησαν τις περασμένες χιλιετίες και να μελετήσουμε σε βάθος τις αρνητικές και θετικές επιπτώσεις τους, στην κοινωνία και να προσπαθήσουμε να προβλέψουμε σε κάποιο βαθμό  το μέλλον, στηριζόμενοι στην παρελθούσα και τη μέλλουσα πρόοδο. Η πρόβλεψη θα μπορούσε να  προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες στους διαδόχους μας, πώς να αποφύγουν  τα λάθη μας και τα λάθη του παρελθόντος, βοηθώντας τους έτσι να δημιουργήσουν μια καλύτερη κοινωνία.

 Την τρίτη χιλιετία θα εμφανιστούν προβλήματα, που θα είναι πολύπλοκα και δεν θα μπορούν ίσως να αντιμετωπιστούν με οδηγό την Ιπποκρατική δεοντολογία και ηθική. Η Ιπποκρατική δεοντολογία και ηθική επιλύει τα προβλήματα των σχέσεων ιατρού-ασθενούς.

Σήμερα σε πολλές χώρες εξαιτίας της ύπαρξης κρατικών και ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών, αλλά και μεγάλων πολυεθνικών φαρμακευτικών εταιρειών, ο ιατρός κατευθύνεται να λειτουργήσει με γνώμονα το όφελος του ασφαλιστικού φορέα, της μεγάλης φαρμακοβιομηχανίας και όχι πάντοτε υπέρ του ασθενούς. Οι πράξεις του ιατρού ελέγχονται από αυτούς, που τον έχουν διορίσει και του έχουν εξασφαλίσει την επιβίωση, τη μετεκπαίδευση, την κοινωνική ασφάλιση και σύνταξη γήρατος. Έτσι, οι ιατροί καθημερινά αντιμετωπίζουν ηθικά διλήμματα.

Ο άρρωστος ανήκει σε μιαν ασφαλιστική εταιρεία ή τον κρατικό ασφαλιστικό φορέα και δεν είναι ελεύθερος να επιλέξει τον ιατρό του. Επιπλέον πολλοί άρρωστοι με σοβαρές νόσους χρειάζονται παρατεταμένη φροντίδα σε νοσοκομεία με μεγάλα έξοδα, που αδύνατον να τα καλύψουν μόνοι τους. Τα ασφαλιστικά ταμεία θεωρούν αυτούς τους αρρώστους ως οικονομικούς κινδύνους και προσπαθούν να βρίσκουν τρόπους να τους αποφεύγουν ή να απαλλάσσονται από αυτούς [6].

Οι κυβερνήσεις εν ονόματι της τήρησης των προεκλογικών τους   υποσχέσεων για καλύτερη ιατρική περίθαλψη επιτρέπουν την ανεξέλεγκτη επιλογή και παραγωγή ιατρών με συνέπεια να μην εξασφαλίζεται σ’ αυτούς πάντοτε η καλύτερη δυνατή εκπαίδευση και όταν εξέρχονται στην αγορά εργασίας διαρκώς να αυξάνει ο αριθμός των ανέργων ιατρών, πράγμα το οποίο δρα με αρνητικό τρόπο στο ηθικό τους και τις μελλοντικές σχέσεις τους με τους ασθενείς και την κοινωνία.

Από την άλλη πλευρά με την ασφαλιστική οργάνωση, όπως είναι διαμορφωμένη απαιτείται από τους ιατρούς να εξετάζουν τους ασθενείς σε νοσοκομεία και κλινικές με μαζικό τρόπο και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, με επακόλουθο να γίνονται παραλείψεις και λάθη  εις βάρος των αρρώστων, ενώ ο ιατρός χάνει τον ελεύθερο χρόνο του και παύει ή σταματάει να ενδιαφέρεται για τη συνεχή επιμόρφωσή του.

Ο γιατρός παρατηρεί ότι λιγοστεύει ο χρόνος που πρέπει να αφιερώσει στον εαυτό του και την οικογένειά του ή δεν προλαβαίνει να κάνει οικογένεια. Επιπλέον, λόγω της πληθώρας των ιατρών, τα εισοδήματά του γιατρού παραμένουν πενιχρά, ζει με το φάσμα της απώλειας της μισθωτής εργασίας του, ενώ από την άλλη μεριά δεν υπάρχουν δυνατότητες και συνθήκες να ασκήσει ιατρική εκτός των πλαισίων της κρατικής ή της ασφαλιστικής ιατρικής. 

Παύει λοιπόν να διαμαρτύρεται προς τους πολιτικούς, διότι γνωρίζει ότι υπάρχουν στην ουρά άλλοι διαθέσιμοι συνάδελφοί του, πεινασμένοι και άνεργοι, για να του πάρουν τη θέση.. Όλα αυτά θα οδηγήσουν τελικά στη δημιουργία σχέσεων έλλειψης εμπιστοσύνης  και δυσχερειών στις σχέσεις μεταξύ ασθενών και ιατρού.

Αυτές οι σχέσεις διαρκώς θα επιδεινώνονται, λόγω της παγκοσμιοποίησης του ασφαλιστικού συστήματος που θα οδηγήσει σε απρόσωπες σχέσεις ιατρού ασθενούς. Επιπλέον  η συνεχής διείσδυση και ενασχόληση των μέσων μαζικής ενημέρωσης με τα ιατρικά προβλήματα και την προβολή των πραγματικών ή ψευδών λαθών των ιατρών θα διευρύνει την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους ιατρούς

Οι ιατροί του αύριο μπορεί να βρεθούν ανίσχυροι στο να τηρήσουν την εντολή του Ιπποκράτη να διατηρούν εχεμύθεια για τα όσα τους εμπιστεύονται οι ασθενείς τους. Το ιστορικό του ασθενούς υποχρεωτικά αναγράφεται σε ηλεκτρονικά αρχεία και ο οποιοσδήποτε μπορεί να τα παραβιάσει και να το χρησιμοποιήσει εις βάρος του ασθενούς ή του ιατρού ή και των δύο ή να διαταράξει τις σχέσεις τους. Αυτή η δυνατότητα παραβίασης  του απορρήτου κάνει καχύποπτους τους ασθενείς και εμποδίζει την αυθόρμητη επικοινωνία τους, που θα συμβάλλει στη καλύτερη αποτελεσματικότητα του ιατρού.

 Η σύγχρονη ιατρική δίδει τη δυνατότητα να ασχοληθούν οι ιατροί και με τις χρόνιες και ανίατες νόσους, πράγμα που δεν ήταν εφικτό την εποχή του Ιπποκράτη. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ανθρωπιστικές αρχές της σύγχρονης ιατρικής  στηρίζονται στα ηθικά παραγγέλματα του Ιπποκράτη και προς επίρρωση αρκεί η επανάληψη της ρήσης του σοφού γέροντα της Κω.

«Ασκέειν , περι τα νουσήματα, δύο, ωφελέειν, ή μη βλάπτειν. Η τέχνη δια τριών, το νουσημα, ο νοσέων, και ο ιητρός υπηρέτης της τέχνης»[7].

Η ιατρική, θα γράψει ο Ιπποκράτης, έχει επινοήσει συλλογισμούς που παρέχουν τη συνδρομή τους για τη θεραπεία των νοσημάτων και δικαιολογημένα δεν αντιμετωπίζει αυτά, που δεν επιδέχονται καμία σχεδόν θεραπεία, ή αν τα αντιμετώπιζε, δεν θα διέπραττε σφάλματα.

Σε άλλη θέση θα ομολογήσει με παρρησία “Οι χρόνιες αρρώστιες θεραπεύονται δυσκολότερα από τις πρόσφατες” ενώ επί  σοβαρών τραυμάτων θα συστήσει την εγκατάλειψη του τραυματία, όταν ο ιατρός κρίνει ότι η έκβαση θα είναι ολέθρια. Η άρνηση της παροχής βοηθείας στους χρόνιους και ανίατους ασθενείς από τον Ιπποκράτη, η απόρριψη, δηλαδή, της νοσοτροφίας, είναι σύμφωνη με το πνεύμα και των πολιτικών και θρησκευτικών αντιλήψεων της εποχής του.

 Σήμερα  οι ιατροί αντιμετωπίζουμε ασθένειες ανίατες, ή νέες νόσους, των οποίων αγνοούμε την πλήρη θεραπεία τους. Το πνεύμα των ιατρών του σήμερα  είναι υπέρ της νοσηλείας και βοήθειας των χρονίων πασχόντων και δαπανώνται τεράστια ποσά, τόσο για την περίθαλψη, όσο και για την έρευνα, ώστε να ανακαλυφθούν αποτελεσματικότερα φάρμακα.

Το πρόβλημα όμως της ευθανασίας παραμένει και σήμερα και οι  ιατροί κατά κανόνα αγωνίζονται και επιμένουν στη διατήρηση της ζωής του ασθενούς με  όλα τα διαθέσιμα  μέσα.

Ο Ιπποκράτης δίδει οδηγίες, ‘‘οι ιατροί να μη χορηγούν εκτρωτικά φάρμακα’’, δηλώνοντας το σεβασμό που πρέπει να διατηρεί ο ιατρός προς την ανθρώπινη ζωή. Βεβαίως στη σημερινή ιατρική με την εξέλιξη της φαρμακολογίας της αναισθησιολογίας και της μαιευτικής χειρουργικής μπορεί και κάνει θεραπευτικές εκτρώσεις, όποτε υπάρχει ιατρικός λόγος.

Όμως οι γνώσεις αυτές χρησιμοποιούνται και για μη θεραπευτικές εκτρώσεις με επακόλουθο να ρυθμίζεται με αυτόν τον τρόπο ο έλεγχος των γεννήσεων και ο προγραμματισμός της οικογενείας, αλλά δυστυχώς με τη δημιουργία σοβαρών προβλημάτων, πολλές φορές για τη σωματική και ψυχική υγεία των γυναικών.  Ας ευχηθούμε  να επινοηθούν τρόποι ασφαλούς πρόληψης των κυήσεων, ώστε να μη γίνονται άσκοπες εκτρώσεις με τις γνωστές επιπλοκές, που τις συνοδεύουν.

Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας επιβάλλει την εκπαίδευση των ιατρών στη συλλογική εργασία και συνεργασία. Η ανάπτυξη της τηλεϊατρικής και η επίλυση ιατρικών προβλημάτων των ασθενών, που δεν διαθέτουν παρόντες ιατρούς στον τόπο διαμονής τους, δίδει λύση σε πολλά προβλήματα, αλλά δημιουργεί διαφοροποίηση των σχέσεων ιατρού και ασθενούς, Ποιος θα έχει την ευθύνη της  τηλεδιάγνωσης και της τηλεθεραπείας;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι παρά το γεγονός ότι πέρασαν τόσοι αιώνες από την εποχή του Ιπποκράτη, εντούτοις οι περισσότερες από τις αρχές του επεβίωσαν, ισχύουν στις ημέρες μας και θα ισχύουν και στο μέλλον , ανεξάρτητα από την πορεία, που θα ακολουθήσουν οι ιατροί στις επόμενες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις. Η αξία των σχέσεων ιατρού ασθενούς παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχούς διάγνωσης και θεραπείας, το να ωφελεί ο ιατρός, παρά να βλάπτει, το καλύτερα να προλαβαίνει παρά να θεραπεύει, το να είναι εχέμυθος ή να σέβεται ο ιατρός την προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια των ασθενών του είναι αξίες, που θα υπάρχουν, όσο υπάρχει το ανθρώπινο γένος

Σήμερα και βεβαιότατα  σε μεγαλύτερη έκταση αύριο δεν θα μπορούν να εφαρμοστούν οι Ιπποκρατικές αρχές, εφόσον θα υπάρχουν κυβερνήσεις, που δεν λειτουργούν με γνώμονα την προστασία των  ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ελευθερία του πολίτη, ή ισχύουν  στενόμυαλοι κανονισμοί και νόμοι εξασθένισης της αποτελεσματικότερης δράσης των ιατρών στην κοινωνία.

Χωρίς αμφιβολία ο υπερπληθυσμός στη γη, ο δυσανάλογος αριθμός των παραγομένων ιατρών, οι ανεπαρκείς μηχανισμοί των κοινωνικών ασφαλίσεων, τα ιατρικά σφάλματα και οι νομικές απειλές κατά των ιατρών, οι συνεχείς πιέσεις των ασθενών, οι ανεξέλεγκτες μετακινήσεις πληθυσμών από χώρα σε χώρα, η αδυναμία διατήρησης του ιατρικού απορρήτου  η ανάπτυξη της γενετικής και τα πειράματα της, η ανεπάρκεια του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στις διάφορες χώρες, ίσως παρεμποδίσουν την εξάσκηση της ιατρικής σύμφωνα με τις ικανότητες του ιατρού και βάσει των Ιπποκρατικών αρχών, όπως αυτές διατυπώθηκαν στον όρκο του Ιπποκράτη.

Η ανάπτυξη του διαδικτύου, η εύκολη μετακίνηση των ιατρών και  η συμμετοχή τους σε συνέδρια και σεμινάρια θα διευκολύνει την ενοποιήσει των μεθόδων εκπαίδευσης. Έτσι οι γιατροί θα μπορούν να θεωρούνται πολίτες όλου του κόσμου και δεν θα παρεμποδίζεται η δράση τους από τα σύνορα των χωρών τους. 

Οι ιατροί με τον όρκο του Ιπποκράτη έχουν καθιερωθεί ως κοινωνικοί ηγέτες, πράγμα που θα συνεχίσει να ισχύει εφόσον θα εφαρμόζονται οι βασικές Ιπποκρατικές αρχές. Μέσα από αυτές της αρχές θα επικρατήσει ένα σύστημα διεθνούς συνεννόησης μεταξύ των ιατρών, πράγμα που θα βελτιώσει και τις διεθνείς σχέσεις, με επακόλουθο την εξασφάλιση της ειρήνης στον πλανήτη μας.

Καθήκον μας λοιπόν είναι να αναπτύσσουμε  στενούς δεσμούς με τους συναδέλφους μας όλων των χωρών,  ώστε με ενιαίο τρόπο να προστατεύουμε την επιστήμη και τέχνη μας για το καλό των ασθενών μας και το καλό της ανθρωπότητας

 



Ετυμολογία:



Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση:

1. Αποστολίδης Δ. Πάνος¨ Ερμηνευτικό Λεξικό πασών των λέξεων του Ιπποκράτους Εκδόσεις Γαβριηλίδης. Αθήνα 1997

2. Ιπποκράτους: Περι ευσχημοσύνης (Dehabitudecenti) Τομ ΙΧ, σελ. 226-244

3. Ιπποκράτους: Όρκος (jusjurandum) Τομ. ΙV, σελ.628-632

4. Ιπποκράτους: Νόμος (Lex). Τομ. ΙV, σελ. 632-642

5. Ιπποκράτους: Aαφορισμοί (Αphorismi) Τομ ΙV σελ. 458-608

6. ΧελιδόνηςΕμμανουήλ: Hippocratic Oath  in the third millennium Lecture given at the Spanish congress of Otolaryngology Head and Neck Srgery and the 50th anniversary of the Spanish Society of Otolaryngology-Head and Neck Surgery. Madrid 28th Octber 1999.



Συνώνυμα:





 Δείτε σχετικές φωτογραφίες της Google »


© Δρ. Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Οδοντίατρος, Ωτορινολαρυγγολόγος,
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών


Άλλες λέξεις στην κατηγορία Ιατρική Φιλοσοφία: