Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω  

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

μελιτζάνα [Στρύχνος η μελιτζάνα]

     melitja΄na     
eggplant (Solanum melongena L.)

     έγκπλαντ     

Ερμηνεία:

Το γένος Στρύχνος, στο οποίο ανήκει και η βρώσιμη μελιτζάνα περιλαμβάνει περισσότερα από 800 είδη. Στην αρχαιότητα, ήταν ιθαγενές φυτό της Ινδίας, αλλά καλλιεργούνταν προϊστορικά και στην Κίνα και την Κεντρική Ασία. Η πρώτη γραπτή αναφορά για το φυτό εντοπίζεται σε μια αρχαία κινέζικη αγροτική πραγματεία το 544 π.Χ.. 

Στην Ευρώπη ήρθε μάλλον με τους Άραβες. Στην Ελλάδα έφτασε το 12ο-13ο αιώνα και από τότε αποτελεί ένα από τα βασικά συστατικά της Μεσογειακής διατροφής.
Ο βλαστός της μελιτζάνας είναι τρυφερός, όρθιος, θαμνώδης και το ύψος του μπορεί να φτάσει τα 80 εκατοστά.

Ανάλογα με την ποικιλία του φυτού, ο καρπός της μελιτζάνας  ωοειδής, κυλινδρικό η στρογγυλός.  Το χρώμα των καρπών της μελιτζάνας περιλαμβάνει όλες τις αποχρώσεις του μώβ (μοβ, βαθύ μοβ, μοβ με άσπρες γραμμές), γαλάζιοκόκκινο, κόκκινο, λευκό. Η ..μελιτζάνα υπαρχει σε άγρια μορφή στην περιοχή Μπούρμας-Ινδίας από την αρχαιότητα. Καλλιεργείται στην ίδια περιοχή από το 300π.Χ. Χρησιμοποιήθηκε στην Αγιουρβεδική ιατρική για την αντιμετώπιση του διαβήτη και οι ρίζες της για την αντιμετώπιση του άσθματος.

Η μελιτζάνα ήταν άγνωστη στους Αρχαίους Έλληνες και τους Ρωμαίους, οι οποίοι την γνώρισαν από τους Άραβες τον 7ο αιώνα μ.Χ. [1]

 Εξαιτίας της πικρής γεύσης της άργησε να χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική και μέχρι τον 18ο αιώνα τη χρησιμοποιούσαν ως διακοσμητικό.

Όσες μελιτζάνες είναι πικρές, το οφείλουν σε στεροειδικά γλυκοαλκαλοειδή και σαπωνίνες, που υπάρχουν στη σάρκα τους και οι οποίες μπορεί να δράσουν τοξικά [2]

 Με την ανάπτυξη όμως ποικιλιών με λιγότερη πικράδα, η μελιτζάνα σύντομα βρήκε το ρόλο της στην μαγειρική και σήμερα αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα λαχανικά του καλοκαιριού. 

Αντιοξειδωτική δράση και ο καρδιοπροστατευτικός ρόλος της μελιτζάνας

Η μελιτζάνα διαθέτει αντιοξειδωτικές ιδιότητες που οφείλονται στην ανθοκυανίνη, τη νασουνίνη (nasunin) [3]. 

Πειράματα σε ζώα έδειξαν ότι η ουσία αυτή προστατεύει τα εγκεφαλικά κύτταρα από την οξειδωτική δράση των ελευθέρων ριζών. Παρατηρήθηκε ότι τα επίπεδα των αντιοξειδωτικών ουσιών της μελιτζάνας αυξάνουν μετά το μαγείρεμα και ιδιαίτερα, όταν αυτές ψήνονται [4]. 

 Είναι γνωστό ότι οι ελεύθερες ρίζες υπάρχουν και δημιουργούνται από διάφορες αιτίες (άγχος, τροφή, υπεριώδης ακτινοβολία, μόλυνση ατμόσφαιρας κ.α.) στο σώμα μας. Μπορούν και επιτίθενται είτε στην κυτταρική μεμβράνη των κυττάρων (και πιο συγκεκριμένα στο λιπιδικό τους τμήμα), είτε στον πυρήνα αλλάζονται το γενετικό τους υλικό.

Έτσι γίνεται φανερό ότι οποιαδήποτε ουσία που εμποδίζει την καταστροφική δράση των ελευθέρων ριζών αποτελεί ουσιαστικά έναν τύπο «ασπίδας» του οργανισμού μας. Στα πλαίσια, λοιπόν, αυτά και η μελιτζάνα ανήκει στην κατηγορία εκείνη των τροφών που πρέπει να καταναλώνονται σε αφθονία καθώς προάγει τον αμυντικό μηχανισμό του σώματος μας κατά της επικίνδυνης δράσης των ελευθέρων ριζών.

Παράλληλα, πειράματα επίσης σε ζώα έδειξαν ότι η κατανάλωση χυμού μελιτζάνας μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα [5].

 Μάλιστα βρέθηκε ότι η υποχοληστερολαμική αυτή δράση δεν οφείλεται μόνο στην νασουνίνη (nasunin), αλλά και σε άλλες ουσίες (κυρίως τερπένια), αλλά και στην καλή περιεκτικότητά της σε διαιτητικές ίνες, που βρίσκονται στο λαχανικό αυτό.  Παρά τούτο δεν έχει αποδειχθεί η υποχοληστεριναιμική δράση της μελτζάνας στους ανθρώπους και γιαυτό δεν χορηγείται ως υποχοληστεριναιμικό [6].

 Το ότι  οι χημικές ενώσεις της μελιτζάνας ασκούν ισχυρό καρδιοπροστατευτικό αποτέλεσμα έχει αποδειχθεί σε πειραματόζωα, στα οποία αυξάνουν τη λειτουργία της αριστεράς κοιλίας της καρδιάς, περιορίζουν το μέγεθος του εμφράκτου του μυοκαρδίου και ελαττώνουν την απόπτωση των καρδιομυοκυττάρων [7]

 Συνεκτιμώντας και την αντιοξειδωτική της δράση, παράλληλα με την υποχοληστερολαιμική, στοιχειοθετούμε τον καρδιοπροστατευτικό ρόλο της μελιτζάνας.

Οι ανθοκυανίνες και η δελφινιδίνη που απομονώθηκαν από την κινέζικη ποικιλία  μελιτζάνας. Niu Jiao Qie ασκούν  αντιοξειδωτικές ιδιότητες  κατά του καρκίνου του παχέος εντέρου και προστατεύουν τα κύτταρα από τις βλάβες του DNA[8]

 Η δερματική κρέμα Curaderm BEC5 περιέχει τους ραμνοσυλ γλυκοσίδες της μελιτζάνας σολασοδίνη και σολαμαργίνη και δουλεύει στοχεύοντας  έναν υποδοχέα  που υπάρχει μόνον στα καρκινικά δερματικά κύτταρα. Η κρέμα Curaderm BEC5 θεραπεύει το βασικοκαρκίνωμα του δέρματος και την ακτινική κεράτωση και ττο επιθηλιακού τύπυ καρκίνωμα του δέρματος,  χωρίς παρενέργειες [9].

Δράση της μελτζάνας στις εγκεφαλικές λειτουργίες

Η μελιτζάνα είναι ένα τρόφιμο που προάγει την καλή λειτουργία του εγκεφάλου μας. Εμποδίζει την υπεροξείδωση των λιπών (από τις ελεύθερες ρίζες) των εγκεφαλικών κυττάρων προασπίζοντας την ακεραιότητα και τη λειτουργική δομή τους [10].

 Παράλληλα αποτελεί καλή πηγή μαγνησίου, ενός ιχνοστοιχείου που φαίνεται να προάγει την καλή λειτουργία του εγκεφάλου .(Στο μαγνήσιο αποδίδονται εν μέρει και οι αυξημένες ανάγκες ατόμων με στρες π.χ. μαθητών σε περίοδο εξετάσεων για σοκολάτα). Έτσι μία μερίδα μελιτζανοσαλάτας περιέχει 25 mg περίπου μαγνησίου, δηλαδή το 10% των ημερήσιων αναγκών μας.

Τέλος η μελιτζάνα είναι καλή πηγή βιταμινών συμπλέγματος Β και κυρίως θειαμίνης, νιασίνης, φυλλικού και πυριδοξίνης, βιταμινών που έλλειψή τους σχετίζεται με διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος και συνεπώς και του εγκεφάλου.

 



Ετυμολογία:

[Μεσαιωνικό < mala insana (τρελό μήλο) <(Ιταλικά) melanzana < (Ελληνικά) μελιτζάνα]

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση:

1.Marie-Christine Daunay, Jules JanickHistory and Iconography of Eggplant, CHRONICA HORTICULTURAE • VOL 47 • NUMBER 3 • 2007 • 21

2.Laura Toppino, Lorenzo Barchi, Roberto Lo Scalzo, Eristanna Palazzolo, Gianluca Francese, Marta Fibiani, Antonietta D'Alessandro, Vincenza Papa, Vito A. Laudicina, Leo Sabatino, Laura Pulcini, Tea Sala, Nazzareno Acciarri, Ezio Portis, Sergio Lanteri, Giuseppe Mennella, Giuseppe L. Rotino Mapping Quantitative Trait Loci Affecting Biochemical and Morphological Fruit Properties in Eggplant (Solanum melongena L.Front Plant Sci. 2016; 7: 256. Published online 2016 March 4. doi: 10.3389/fpls.2016.00256

3. Ichiyanagi T, Terahara N, Rahman MM, Konishi T. Gastrointestinal uptake of nasunin, acylated anthocyanin in eggplant. J Agric Food Chem. 2006 Jul 26;54(15):5306-12.

4. Lo Scalzo R, Fibiani M, Francese G, D'Alessandro A, Rotino GL, Conte P, Mennella G. Cooking influence on physico-chemical fruit characteristics of eggplant (Solanum melongena L.). Food Chem. 2016 Mar 1;194:835-42. doi: 10.1016/j.foodchem.2015.08.063.

5. Jorge PA, Neyra LC, Osaki RM, de Almeida E, Bragagnolo N. Effect of eggplant on plasma lipid levels, lipidic peroxidation and reversion of endothelial dysfunction in experimental hypercholesterolemia].

Arq Bras Cardiol. 1998 Feb;70(2):87-91. 

7.Das S, Raychaudhuri U, Falchi M, Bertelli A, Braga PC, Das DK. Cardioprotective properties of raw and cooked eggplant (Solanum melongena L). Food Funct. 2011 Jul;2(7):395-9. doi: 10.1039/c1fo10048c.

8. Jing P, Qian B, Zhao S, Qi X, Ye L, Mónica Giusti M, Wang X. . Effect of glycosylation patterns of Chinese eggplant anthocyanins and other derivatives on antioxidant effectiveness in human colon cell lines.

Food Chem. 2015 Apr 1;172:183-9. doi: 10.1016/j.foodchem.2014.08.100.

9. Cham BE, Daunter B, Evans RA. Topical treatment of malignant and premalignant skin lesions by very low concentrations of a standard mixture (BEC) of solasodine glycosides. Cancer Lett. 1991 Sep;59(3):183-92.

10. Noda Y, Kneyuki T, Igarashi K, Mori A, Packer L. Antioxidant activity of nasunin, an anthocyanin in eggplant peels.Toxicology. 2000 Aug 7;148(2-3):119-23.



Συνώνυμα:





 Δείτε σχετικές φωτογραφίες της Google »


© Δρ. Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Οδοντίατρος, Ωτορινολαρυγγολόγος,
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών


Άλλες λέξεις στην κατηγορία Εναλλακτική Ιατρική: