Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω  

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

μελατονίνη

     melatoni΄ni    
melatonin

     μελατόνιν    


     Προφορά


Ερμηνεία:

Η μελατονίνη (N-acetyl-5-methoxytryptamine) είναι μια φυσική νευροορμόνη που παράγεται κυρίως από την επίφυση και κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας, κάτω από συνθήκες σκότους/φωτός. Η μελατονίνη είναι ένα χημικό σήμα ότι έχει επέλθει σκότος. Η επίφυση είναι αδένας που υπάρχει στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Όμως, εκτός από την επίφυση, η μελατονίνη μπορεί να συντεθεί και σε άλλους ιστούς του σώματος, όπως τα ανοσοκκύτταρα, κάτω από φλεγμονώδεις συνθήκες.

Τα ανμάλως κυκλοφορούντα επίπεδα μελατονίνης έχουν σχετιστεί με την εκδήλωση διαφόρων νοσημάτων, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η νόσος του Alzheimer και μερικοί τύποι καρκίνου. 

Η μελατονίνη ρυθμίζει βιολογικούς ρυθμούς και ποικίλες άλλες φυσιολογικές διαδικασίες. Η κύρια φυσιολογική λειτουργία της μελατονίνης, της οποίας η έκκριση προσαρμόζεται στη διάρκεια της νύχτας , είναι να μεταφέρει πληροφορίες που αφορούν  τον ημερήσιο κύκλο της διάρκειας του φωτός και του σκότους στους ιστούς του σώματος.

Αυτή η πληροφορία χρησιμοποιείται για την οργάνωση των λειτουργιών, που ανταποκρίνονται στις αλλαγές της φωτοπεριόδου, όπως είναι οι εποχιακοί ρυθμοί του φωτός /σκότους [1].

Η μελατονίνη δεν επηρεάζει μόνο τη λειτουργία του ύπνου, αλλά παίζει ρόλο στην αντιοξειδωτική άμυνα του οργανισμού, συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων της κορτιζόλης και επηρεάζει τη σεξουαλική υγεία και την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Με εργαστηριακές μελέτες έχει αποδειχτεί ότι το βραδινό φως, πριν από τον ύπνο μπορεί να καταστείλει την παραγωγή μελατονίνης.

Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ένταση του φωτός που δημιουργείται στις κατοικίες, πριν από τις καθιερωμένες ώρες που πηγαίνει κανείς γι ύπνο  μπορεί να τροποποιήσουν τον κιρκάδιο ρυθμό. Γιαυτό οι άνθρωποι θα πρέπει να ελαττώνουν, όσο το δυνατόν τη νυχτερινή έκθεσή τους στο φως ώστε να ελαττώσουν την κιρκαδιακή απορρύθμιση [2].

Τα επίπεδα της μελατονίνης μπορεί να αυξηθούν και χωρίς τη λήψη συμπληρωμάτων μελατονίνης.

Αν λίγες ώρες πρό του νυκτερινού ύπνου αποφεύγει κανείς τον τεχνητό φωτισμό στην κατοικία του και δεν παρακολουθεί προγράμματα τηλεόρασης  ή εργάζεται με  ηλεκτρονικό υπολογιστή και κινητό τηλέφωνο μπορεί να επιτρέψει τη φυσιολογική παραγωγή μελατονίνης.

Η παρουσία υπερβολικής ποσότητας τεχνητού φωτός μπορεί να περιορίσει την παραγωγή μελατονίνης στον εγκέφαλο και να δυσκολέψει την έλευση του ύπνου.

Σήμερα, στις ανεπτυγμένες οικονομικά και βιομηχανικά χώρες, οι νύχτες φωτίζονται υπερβολικά με νυχτερινό φωτισμό, ενώ κατά τη διάρκεια της ημέρας διαβιούν ή εργάζονται μέσα σε κτίρια με τεχνητό φωτισμό. Έτσι οι άνθρωποι εκτίθενται σε πολύ μικρότερες εντάσεις φωτός, σε σύγκριση με το φωτισμό των φυσικών συνθηκών.

Έτσι ο σύγχρονος άνθρωπος, παρά τα θετικά οφέλη που του προσφέρει ο τεχνητός νυχτερινός φωτισμός.  πληρώνει ακριβά αυτή την πολιτισμική του εξέλιξη με την απορρύθμιση του φυσιολογικού κιρκαδίου συστήματος του οργανισμού του, υφιστάμενος χρονοδιάσπαση, που περιλαμβάνει τη διαταραχή του μηχανισμού παραγωγής και λειτουργίας της μελατονίνης.

Σε επιδημιολογικές μελέτες περιγράφεται ότι ή χρονοδιάσπαση σχετίζεται με αυξημένη συχνότητα διαβήτη, παχυσαρκία, καρδιοπάθεια, διαταραχές της ψυχικής διάθεσης, μνήμης (γνωσιακή διαταραχή) , πρόωρο γήρας και τη συχνότερη εκδήλωση ορισμένων τύπων καρκίνων.

Η γνώση της ύπαρξης φωτοϋποδοχέων και η ανακάλυψη της μελανοψίνης (melanopsin) σε μερικά γαγγλιακά κύτταρα έδειξαν ότι η ένταση του φωτός, ο χρόνος έκθεσης στο φως και το φάσμα του φωτός θα πρέπει να διατηρούν το βιολογικό ρολόι κατάλληλα συγχρονισμένο.

Είναι σημαντική η γνώση ότι, όχι όλα τα μήκη κύματος του φωτός είναι εξ ίσου φωτοδιασπαστικά.

Το μπλέ ή γαλάζιο φως, που είναι ιδιαίτερα επωφελές κατά τη διάρκεια της ημέρας, φαίνεται ότι είναι πιο διασπαστικό τη νύχτα και προκαλεί ισχυρότερη αναστολή της μελατονίνης.

Η έκθεση στο γαλάζιο φως (blue light) αυξάνει, στις ημέρες μας, συνεχώς, λόγω της αυξημένης χρησιμοποίησης λαμπτήρων ενεργειακής εξοικονόμησης [energy-efficient lighting (LEDs)] και ηλεκτρονικών συσκευών. Συνεπώς η ανάπτυξη και παραγωγή συστημάτων φωτισμού που διατηρούν το ρυθμό παραγωγής της μελατονίνης θα μπορούσαν να περιορίσουν  τους κινδύνους διαταραχών της υγείας που προκαλούνται από την χρονοδιάσπαση  (chronodisruption) [3].

Μπορεί κανείς να περιορίσει τη χρονοδιάσπαση και να ενισχύσει τον κύκλο αφύπνισης-ύπνου εκθέτοντας τον εαυτό του σε άπλετο φυσικό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας, ιδίως τις πρωϊνές ώρες [3].

Άλλοι παράγοντες που έχουν σχετιστεί με ελάττωση των φυσικών επιπέδων της μελατονίνης είναι το οξειδωτικό στρες και η αλλαγή του ωραρίου εργασίας [4, 5]

Η μελατονίνη θεωρείται ως ένας παγκόσμιος σταθεροποιητικός παράγοντας της ψυχικής δραστηριότητας [6].

Η μελατονίνη εκκρίνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας στους ενηλίκους, αλλά όχι στα παιδιά. Έχει υπνωτική δράση και ασκεί ένα χαλαρωτικό αποτέλεσμα στις λείες μυικές ίνες του γαστρεντερικού σωλήνα.

Είναι εύλογο ότι το μητρικό γάλα, το οποίο περιέχει μελατονίνη  μπορεί να βελτιώσει τον ύπνο των βρεφών και να περιορίσει τους βρεφικούς κολικούς.

Ο αποκλειστικός μητρικός θηλασμός σχετίζεται με ελάττωση της ευερεθιστότητας το και των κολικών των βρεφών και τάση μακρύτερου νυχτερινού ύπνου.

Το νυχτερινό μητρικό γάλα περιέχει ουσιαστικά επίπεδα μελατονίνης, ενώ τα τα τεχνητά βρεφικά γάλακτα δεν περιέχουν μελατονίνη [7].

Η χορήγηση συμπληρωμάτων μελατονίνης στους ενηλίκους δεν έχει αναφερθεί ότι συνοδεύεται από επικίνδυνες παρενέργειες, ακόμη και όταν λαμβάνεται σε μεγάλες δόσεις. Παρά τούτο οι έρευνες για τις πιθανές παρενέργειες της χορηγούμενης συμπληρωματικά μελατονίνης συνεχίζονται.

Η μελατονίνη δεν χορηγείται συμπληρωματικά στα άτομα που δείχνουν ευαισθησία προς αυτήν.

Προτού χορηγηθεί συμπληρωματικά μελατονίνη  στα παιδιά, στις εγκύους και τις θηλάζουσες μητέρες πρέπει πάντοτε να προηγείται συμβουλή του γιατρού τους.

 Παρά τούτο, επειδή η μελατονίνη έχει μέχρι τώρα επιδείξει ένα εξαιρετικό προφίλ ασφαλείας και φαίνεται ότι βοηθάει στην έλευση ενός αναπαυτικού ύπνου, μπορούν να την χρησιμοποιούν τα άτομα με διαταραχές του ύπνου (αϋπνία), προτού καταφύγουν σε τοξικά φάρμακα.

 Έχει βρεθεί ότι η μελατονίνη μπορεί να βοηθήσει και τα άτομα που πάσχουν από ενοχλητικές εμβοές των αυτιών.

Η μελατονίνη μπορεί να ελαττώσει την ένταση των εμβοών και να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου σε άτομα με χρόνιες εμβοές των αυτιών τους.

Η μελατονίνη είναι αποτελεσματικότερη στους άνδρες, στα άτομα χωρίς ιστορικό κατάθλιψης, στα άτομα ,  που στο παρελθόν δεν έχουν πάρει οποιαδήποτε άλλη θεραπεία για τις εμβοές τους τους πάσχοντες από σοβαρές και αμφοτερόπλευρες εμβοές και τα άτομα με ιστορικό έκθεσης σε θόρυβο [8].

Φαίνεται ότι η μελατονίνη βελτιώνει τις διαταραχές του ύπνου που συνδέονται με τις εμβοές [9].

Αύξηση των επιπέδων της μελατονίνης με φυσικούς τρόπους

Τα επίπεδα των συγκεντρώσεων της μελατονίνης στον οργανισμό μπορεί να αυξηθούν και με φυσικούς τρόπους.

Συνιστάται, λίγες ώρες προτού κατακλιθεί κάποιος για να κοιμηθεί να σβήσει όλα τα φώτα της κατοικίας του, να μη παρακολουθεί προγράμματα τηλεόρασης και να μη χρησιμοποιεί τον υπολογιστή και το κινητό του τηλέφωνο [computers, smartphones, tablets, consoles, etc] [10].

Η ύπαρξη υπερβολικού τεχνητού φωτισμού ελαττώνει την παραγωγή μελατονίνης στον εγκέφαλο με επακόλουθο να είναι δύσκολη η έλευση του ύπνου [11].

O φυσικός γαλάζιος φωτισμός είναι ιδιαίτερα επωφελής κατά τη διάρκεια της ημέρας και ιδιαίτερα τις πρωινές ώρες, ενώ το τεχνητό γαλάζιο φως αναστέλλει την έκκριση μελατονίνης τη νύχτα. Επίσης πρέπει να αποφεύγονται, όσο γίνεται οι νυχτερινές βάρδιες εργασίας, διότι απορρυθμίζουν τον κιρκάδιο ρυθμό παραγωγής της μελατονίνης [3].

Οι αντικαρκινικές ιδιότητες της μελατονίνης

Η μελέτη των ιδιοτήτων της μελατονίνης αποκάλυψε ότι αυτή η νευροορμόνη  έχει ιδιαίτερη αντικαρκινική δράση κατά του καρκίνου του παχέος εντέρου [12]

Η μελατονίνη είναι ένα πλειοτροπικό αντικαρκινικό μόριο που προσβάλλει τα αντικαρκινικά κύτταρα  μέσω πολλαπλών μηχανισμών.

Έχει βρεθεί ότι ωφελεί τους καρκινοπαθείς έμμεσα, περιορίζοντας τις παρενέργειες των εφαρμοζομένων σήμερα αντικαρκινικών θεραπειών [13].

Η μελατονίνη χορηγούμενη σε θεραπευόμενους ασθενείς με καρκίνο του προστάτη μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη ενός ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου σε ορμονοανθεκτικό [14].

 Η μελατονίνη αναστέλλει επίσης τις μοριακές διαδικασίες που σχετίζονται με τις μεταστάσεις, περειορίζοντας την είσοδο των καρκινικών κυττάρων  στο αγγειακό σύστημα και προλαβαίνοντάς τες να δημιουργήσουν δευθτερογενείς όγκους σε απομακρυσμένα σημεία από τον αρχικό όγκο.

Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι,  οι καρκινικές μεταστάσεις συμβάλουν σημαντικά στο θάνατο των πασχόντων [15]. 

 



Ετυμολογία:



Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση:

1.Claustrat BLeston J. Melatonin: Physiological effects in humans. Neurochirurgie. 2015 Apr-Jun;61(2-3):77-84. doi: 10.1016/j.neuchi.2015.03.002. Epub 2015 Apr 20.

2.Burgess HJMolina TA. Home lighting before usual bedtime impacts circadian timing: a field study. Photochem Photobiol. 2014 May-Jun;90(3):723-6.

3.Bonmati-Carrion MA1, Arguelles-Prieto R2, Martinez-Madrid MJ3, Reiter R4, Hardeland R5, Rol MA6, Madrid JA7. Protecting the melatonin rhythm through circadian healthy light exposure. Int J Mol Sci. 2014 Dec 17;15(12):23448-500. doi: 10.3390/ijms151223448.

4.Colin-Gonzalez AL, Aguilera G, Serratos IN, Escribano BM, Santamaria A, Tunez I. On the Relationship Between the Light/Dark Cycle, Melatonin and Oxidative Stress. Curr Pharm Des. 2015;21(24):3477-88.

5.Benabu JC, Stoll F, Gonzalez M, Mathelin C. [Night work, shift work: Breast cancer risk factor?]. Gynecol Obstet Fertil. 2015 Dec;43(12):791-9. doi: 10.1016/j.gyobfe.2015.10.004.

6.Arushanian ĒB. [Melatonin as a universal stabilizing factor of mental activity]. Zh Vyssh Nerv Deiat Im I P Pavlova. 2011 Nov-Dec;61(6):645-59.

7.Cohen Engler AHadash AShehadeh NPillar G. Breastfeeding may improve nocturnal sleep and reduce infantile colic: potential role of breast milk melatonin. . Eur J Pediatr. 2012 Apr;171(4):729-32. doi: 10.1007/s00431-011-1659-3. Epub 2011 Dec 29.

8.Hurtuk A1, Dome CHolloman CHWolfe KWelling DBDodson EEJacob A. Melatonin: can it stop the ringing? Ann Otol Rhinol Laryngol. 2011 Jul;120(7):433-40.

9.Miroddi MBruno RGalletti FCalapai FNavarra MGangemi SCalapai G. Clinical pharmacology of melatonin in the treatment of tinnitus: a review. Eur J Clin Pharmacol. 2015 Mar;71(3):263-70. doi: 10.1007/s00228-015-1805-3. Epub 2015 Jan 20.

10.Oh JHYoo HPark HKDo YR. Analysis of circadian properties and healthy levels of blue light from smartphones at night. Sci Rep. 2015 Jun 18;5:11325. doi: 10.1038/srep11325.

11.Touitou YTouitou DReinberg A. Disruption of adolescents' circadian clock: The vicious circle of media use, exposure to light at night, sleep loss and risk behaviors. J Physiol Paris. 2016 Nov;110(4 Pt B):467-479. doi: 10.1016/j.jphysparis.2017.05.001. Epub 2017 May 12.

12.Xin ZJiang SJiang PYan XFan CDi SWu GYang YReiter RJJi G.Melatonin as a treatment for gastrointestinal cancer: a review. J Pineal Res. 2015 May;58(4):375-87. doi: 10.1111/jpi.12227. Epub 2015 Mar 23.

13.Asghari MH1, Moloudizargari M2, Ghobadi E3, Fallah M4, Abdollahi M5. Melatonin as a multifunctional anti-cancer molecule: Implications in gastric cancer. Life Sci. 2017 Sep 15;185:38-45. doi: 10.1016/j.lfs.2017.07.020. Epub 2017 Jul 21. 

14.Vincent Wing Sun Liu, Wing Lung Yau, Chun Wai Tam, Kwok-Ming Yao, Stephen Yuen Wing Shiu. Melatonin Inhibits Androgen Receptor Splice Variant-7 (AR-V7)-Induced Nuclear Factor-Kappa B (NF-κB) Activation and NF-κB Activator-Induced AR-V7 Expression in Prostate Cancer Cells: Potential Implications for the Use of Melatonin in Castration-Resistant Prostate Cancer (CRPC)Therapy. Int J Mol Sci. 2017 Jun; 18(6): 1130. Published online 2017 May 31. doi: 10.3390/ijms18061130

15.Russel J. Reiter, Sergio A. Rosales-Corral, Dun-Xian Tan, Dario Acuna-Castroviejo, Lilan Qin, Shun-Fa Yang, Kexin Xu. Melatonin, a Full Service Anti-Cancer Agent: Inhibition of Initiation, Progression and Metastasis. Int J Mol Sci. 2017 Apr; 18(4): 843. Published online 2017 Apr 17. doi: 10.3390/ijms18040843

 



Συνώνυμα:





 Δείτε σχετικές φωτογραφίες της Google »


© Δρ. Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Οδοντίατρος, Ωτορινολαρυγγολόγος,
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών


Άλλες λέξεις στην κατηγορία Φυσιολογία,: